Programma Ruimte & Cultuurhistorie

Omschrijving

Ruimtelijke kwaliteit.

In dit programma bewaken en bevorderen we de integrale ruimtelijke kwaliteit van Nijmegen en zorgen daarmee voor een aantrekkelijke stad voor bedrijven, bewoners en toeristen. Wij streven naar een innovatieve en optimale ruimtelijke inpassing van de ambities uit het coalitieakkoord. Die inpassing krijgt vorm in de actuele en nieuwe ruimtelijke ontwikkelingsplannen en in de bestemmingsplannen.

De verschillende ambities worden veelal in andere programma’s bepaald, met name Klimaat & Energie, Wonen, Economie & Toerisme, Openbare ruimte, Mobiliteit, Groen & Water, Grondbeleid, Wijken, Sport, Zorg en Welzijn. Met al deze programma’s bestaan dan ook nauwe relaties.

Het daadwerkelijke bouwen gebeurt meestal door private partijen en individuele burgers.

Projecten die voor de stad van groot belang zijn, stimuleren we actief en in bepaalde gevallen kiezen we ervoor om zelf (mede) te ontwikkelen door inzet van actief grondbeleid.

Het programma Ruimte is daarin kaderstellend, faciliterend en toetsend en handhavend.

We stellen kaders via de Nota Beeldkwaliteit, de Structuurvisie, gebiedsvisies en bestemmingsplannen. In die producten worden alle sectorale ambities binnen het beschikbare financiële kader samengesmeed tot de optimale integrale ruimtelijke kwaliteit .

In nauwe samenwerking met het programma Grondbeleid faciliteren we initiatiefnemers door onze expertise kostendekkend beschikbaar te stellen ten behoeve van de belangrijke ruimtelijke ontwikkelingsprojecten in Nijmegen. We zorgen ervoor dat omwonenden en andere belanghebbenden voldoende betrokken worden bij de planontwikkeling en benodigde bestemmingsplanwijzigingen

In het traject van vergunningverlening toetsen we bouwplannen aan het bestemmingsplan en aan relevante wettelijke eisen en voorschriften, zoals vastgelegd in bijvoorbeeld de Woningwet, het Bouwbesluit, de bouwverordening, de Monumentenwet en de monumentenverordening.

We inspecteren bestaande gebouwen integraal op gebruik, veiligheid en bouwtechnische kwaliteit en waar nodig treden we handhavend op.

Cultuurhistorie

Nijmegen kent als oudste stad van Nederland een unieke, historisch gegroeide identiteit. Wij hechten hier groot belang aan en willen de cultuurhistorische rijkdom van de stad als geheel en van de verschillende stadsdelen in het bijzonder, behouden, ontwikkelen en een actuele betekenis geven in de beleving van de stad. Wij vinden het in dit kader ook van groot belang om in Het Regionaal Archief Nijmegen het publiek geheugen voor de huidige én toekomstige generaties duurzaam te borgen én zoveel mogelijk toegankelijk te maken voor eenieder die belangstelling heeft voor de geschiedenis van Nijmegen.

Een zichtbare cultuurhistorie is belangrijk voor de identiteit en door bewoners en bezoekers beleefde ruimtelijke kwaliteit van de stad. Er zijn dan ook nauwe relaties met de programma’s Economie & toerisme, Citymarketing, Cultuur, Energie & Klimaat en Openbare Ruimte.

Maatschappelijk effect

Met het programma Ruimte & Cultuurhistorie willen we bereiken dat Nijmegen voldoende, passende en veilige huisvesting biedt aan (groepen) bewoners en ondernemers, en dat de stad in ruimtelijk opzicht aantrekkelijk is om te wonen, te werken, te recreëren, te bezoeken en zich te vestigen. Daarbij streven we in het bijzonder naar een evenwichtige ruimtelijke structuur, een krachtige stedelijke identiteit, met name in het centrum, rondom de Waal, in de stedelijke entrees en knopen. We staan voor goede dienstverlening op gebied van vergunningverlening en handhaving. We streven naar een goed samengaan van cultuurhistorische rijkdom en eigentijdse ontwikkeling en geven daarmee een positieve bijdrage aan het woon- en vestigingsklimaat, het toerisme en de identiteit. Wij streven naar vergroting van de cultuurhistorische kennis van de inwoners van Nijmegen en daarmee naar hun betrokkenheid bij de stad en hun onderlinge verbondenheid. In samenspraak en op advies van de auditcommissie van de Raad zijn de indicatoren bij de verschillende doelstellingen aangepast .

Stimuleren van de ruimtelijke ontwikkeling

Wat willen we bereiken

We stimuleren een duurzame ruimtelijke ontwikkeling waarin de programmatische doelen uit het coalitieakkoord optimaal tot hun recht komen: een duurzame bereikbaarheid, een ongedeelde stad, realisatie van het woningbouwprogramma, versterken van de groene en blauwe allure, realisatie van Waalfront, Waalsprong, de Dijkteruglegging, een fraaie spoorzone, duurzame groei van economische bedrijvigheid en voldoende voorzieningen voor sport, cultuur, welzijn en zorg.

We bieden individuele bewoners en ondernemers op een rechtvaardige manier de ruimte die ze nodig hebben met in achtneming van het beleid en de ambities die in het algemeen belang zijn geformuleerd in het coalitieakkoord. In onze bestemmingsplanprocedures worden in een zorgvuldig proces alle belangen afgewogen en onze bestemmingsplannen zijn van een hoge juridische kwaliteit. Daarmee worden onnodige vertraging van gebiedsontwikkeling en onnodige procedurele kosten voorkomen.

In combinatie met adequate handhaving zorgen we ervoor dat de ontwikkelingen het ruimtelijk evenwicht in de stad niet verstoren. De Structuurvisie hanteren we daarbij als de ruimtelijke agenda op stedelijk niveau.

Omdat de ontwikkelingen in Waalfront en Waalsprong vertragen zoeken we naar mogelijkheden om tijdelijke initiatieven (“placemaking”) in leegstaande gebouwen en open ruimtes te faciliteren en zo toch ontwikkeling te stimuleren.

Wat hebben we bereikt

De structuurvisie, de ruimtelijke agenda op stedelijk niveau, is afgerond en vastgesteld.

Ook de eerste actualisatiecyclus van bestemmingsplannen is afgerond. Daarnaast zijn diverse bestemmingsplannen en projectbesluiten, groot en klein, vastgesteld waarmee diverse ruimtelijke ontwikkelingen mogelijk zijn gemaakt.

De handhaving van bestemmingsplannen gebeurt structureel, systematisch en planmatig. Waarnemingen, controles, dwangsombeschikkingen en deelname aan multidisciplinaire projecten passen binnen het opgestelde jaarprogramma.

Toelichting op de indicatoren.

Het percentage van het aantal beroepschriften ten opzichte van het aantal zienswijzen tegen vastgestelde postzegelplannen en actualisatieplannen is 4% respectievelijk 13%. Het percentage voor de postzegelplannen is iets lager dan geraamd. Het percentage voor de actualisatieplannen is iets hoger dan geraamd vanwege het hoge aantal actualisatieplannen dat nog voor de deadline van 1 juli 2013 moest worden vastgesteld. Dat is een mooi resultaat en mede terug te voeren op een zorgvuldige communicatie in het voortraject en een correcte afwikkeling van zienswijzen van bewoners en ondernemers. Bij de postzegelplannen zijn in 10 gevallen zienswijzen ingediend waarvan in 4 gevallen tevens beroep. In totaal leverde dat 189 zienswijzen en 8 beroepen op. Bij de actualisatieplannen zijn in 8 gevallen zienswijzen ingediend waarvan in 6 gevallen tevens beroep. In totaal leverde dat 173 zienswijzen en 24 beroepen op.

Het percentage van het Nijmeegs grondoppervlak dat gedekt is door bestemmingsplannen die niet ouder zijn dan 10 jaar is conform raming.

Indicatoren

Stimuleren van de ruimtelijke ontwikkelingRealisatie 2012Doelstelling 2013Realisatie 2013
1.1 Percentage van het aantal beroepschriften ten opzichte van het aantal zienswijzen tegen vastgestelde postzegelplannen 454
1.2 Idem m.b.t. actualisatieplannen41013
1.3 Het percentage van het Nijmeegse grondoppervlak dat gedekt is door bestemmingsplannen die niet ouder zijn dan 10 jaar in de bestaande stad (Nijmegen Zuid) 90100100
1.4 Idem voor Nijmegen Noord 708080

Wat hebben we ervoor gedaan

De actualisatie van de structuurvisie is afgerond en in het najaar van 2013 vastgesteld. De structuurvisie vormt de ruimtelijke agenda op stedelijk niveau.

Er zijn 10 ambitiedocumenten opgesteld, In de Waalsprong voor De Stelt en Grote Boel en in de bestaande stad voor de HAN PABO Groenewoudseweg, Landgoed Brakkenstein Stoeterij, Marie Curiestraat Celsiusstraat, St. Annastraat Campusbaan, Aldi Molenweg, Rozenbuurt, Sterreschansweg en Gebied Pijkestraat. Tevens zijn 3 nieuwe ambitiedocumenten in voorbereiding voor De Buut, Albertinum en Talis Weezenlaan.

Andere planologische resultaten zijn bijv. bijdrage MIRT onderzoek, bijdrage stadsregionale inbreng voor de omgevingsvisie, bijdrage gebiedsagenda Oost, essay Nijmegen omarmt de Waal, locatieonderzoek Skaeve Huse, onderzoek tennishal Rapiditas, bijdrage onderzoek herontwikkelingsmogelijkheden CP Kelko, onderzoek HAN Neerboscheweg, locatie onderzoek Skaeve Huse noord, Tijdelijk Anders Bestemmen, zienswijzen voor o.a. Berendonck, zandwinning Beuningse plas, omgevingsvisie en verordening Gelderland, structuurvisie Groesbeek.

De eerste actualisatiecyclus van bestemmingsplannen is afgerond. In 2013 zijn Nijmegen West, Groenewoud-Kwakkenberg, Brabantse Poort, Nijmegen Oost, Kanaalhavens, Nijmegen Bijsterhuizen, Nijmegen Woonpark Oosterhout en Neerbosch West vastgesteld.

Verder zijn de nodige ontwikkelingsplannen en projectbesluiten vastgesteld, bijv. voor de Teersdijk, Spoorstraat, Prof. van Weliestraat, Hotel Van der Valk, Malvert, etc.

In totaal zijn 25 bestemmingsplannen, beheersverordeningen en projectbesluiten, groot en klein, vastgesteld waarmee diverse ruimtelijke ontwikkelingen mogelijk zijn gemaakt. Een onverminderd hoog aantal. Bovendien worden nog diverse bestemmingsplannen begin 2014 vastgesteld.

Voor de afwikkeling van planschadeclaims is deskundigenadvies ingewonnen. Daar waar claims terecht bleken, zijn financiële vergoedingen toegekend. Er zijn 10 nieuwe planschadeclaims in behandeling genomen.

Er zijn 61 verzoeken om handhaving binnengekomen en 64 controlebezoeken verricht. Dit heeft geresulteerd in 40 vooraanschrijvingen, 19 bestuursaanschrijvingen, 4 invorderingen en 2 strafrechtelijke handhaving.

Kwaliteit openbare ruimte

Wat willen we bereiken

Wij bevorderen en bewaken een hoogwaardige en duurzame ruimtelijke kwaliteit, en een op de locatie toegesneden situering en beeldkwaliteit van de bebouwing.

Ruimtelijke kwaliteit is nauwelijks te objectiveren, maar we zien de beleving van de stad door de inwoners, ondernemers en toeristen als maatstaf. Deze blijkt uit de Stads- en Wijkmonitor. We houden tenminste de positieve waardering vast: 86% vindt Nijmegen een mooie stad. We vergroten de transparantie en openbaarheid van de beeldkwaliteits-toetsing voor de burger.

We zoeken in nauwe afstemming met de betrokken programma’s continu naar een optimale stedebouwkundige en planologische inpassing in de actuele en nieuwe ruimtelijke ontwikkelingsplannen en in de bestemmingsplannen. In de huidige periode van financiële krapte en verhoogde risico’s vinden heroverwegingen plaats met betrekking tot ruimtelijke plannen zoals deelgebieden uit de Waalsprong als Citadel, Vossenpels, Hoge Bongerd, en deelgebieden Waalfront. Juist dan is het van groot belang om de meest optimale oplossingen te vinden om binnen de krappere financiële kaders de kwaliteitsambities zoveel mogelijk te behouden.

We zorgen hierbij voor nauwe afstemming tussen de programma’s Groen & Water, Sport, Openbare Ruimte, Mobiliteit & Economie en Toerisme.

Wat hebben we bereikt

De laatste Stads- en Wijkmonitor kwam uit in april 2012. De nieuwe monitor van 2014 zal in het voorjaar 2014 verschijnen en geeft een lichte stijging aan van de waardering voor de stad Nijmegen als woon- en leefgemeente en een hoge score voor Nijmegen als prettige stad om in te wonen. De waardering door ondernemers en Nijmegen als toeristische stad zal in 2014 opnieuw worden gemeten.

Indicatoren

Kwaliteit openbare ruimteRealisatie 2012Doelstelling 2013Realisatie 2013
2.1 Percentage bewoners dat Nijmegen een mooie stad vindt 8787
2.2 Percentage bewoners dat Nijmegen een prettige stad om in te wonen vindt 9791
2.3 Waardering bewoners voor Nijmegen als woon- en leefgemeente (gemiddelde rapportcijfer) 7,57,57,6
2.4 Waardering van ondernemers voor bedrijfsomgeving (gemiddeld rapportcijfer) 7,1nieuwe meting in 2014
2.5 Positie in de ranglijst steden voor wat betreft het toeristisch imago 34nieuwe meting in 2014

Wat hebben we ervoor gedaan

We hebben in 2013 gewerkt aan de afronding van de Kadernota Beeldkwaliteit waarin het nieuwe beleid is vastgelegd. Deze is vastgesteld door de Raad. In vervolg hierop wordt is gewerkt aan de Uitwerkingsnota Beeldkwaliteit.

Om uitvoering te kunnen geven aan het in de Kadernota voorgestane beeldkwaliteitbeleid was een aanpassing van een aantal onderdelen van de bijbehorende Uitwerkingsnota Beeldkwaliteit uit 2004 noodzakelijk. Daarnaast is de actualisatie gebruikt om op een aantal punten ‘regulier onderhoud’ te plegen. Hierdoor vormt de Uitwerkingsnota een actueel, informatief en inspirerend document voor ontwerpers en tevens een duidelijk en transparant kader voor de welstandelijke beoordeling van bouwplannen en reclame door de Commissie Beeldkwaliteit en de Ruimtelijke Kwaliteitsteams (RKT's). De uitwerkingsnota is in het College behandeld en zal begin 2014 worden aangeboden aan de Raad. We hebben meegewerkt aan de Kadernota Reclamebeleid in relatie tot de nota Beeldkwaliteit en voor deze processen gesprekken met de stakeholders in de stad gevoerd.

We hebben de Commissie Beeldkwaliteit ondersteund in 26 vergaderingen.

Er zijn in 2014 547 unieke dossiers behandeld waarbij 757 adviezen behoren. Er zijn 287 positieve adviezen die in 1 keer zijn gegeven. In ca. 57% van de gevallen wordt direct positief geadviseerd bij de eerste behandeling.

Na een of meer behandelingen is dit percentage 92% . De advisering en begeleiding door de Cie. Beeldkwaliteit en de RKT's leidt tot een kwalitatieve verbetering van de oorspronkelijke ideeën en wordt in het algemeen door de initiatiefnemers gewaardeerd.

Zoals aangekondigd zijn de RKT's geëvalueerd en ingekrompen qua bezetting voornamelijk als gevolg van de crisis in de bouw (minder grote en complexe bouwplannen) en als kostenbesparing.

We hebben naast beeldkwaliteitsplannen en ambitiedocumenten een aantal ruimtelijke visies gemaakt voor met name de Waalsprong, vanuit de visie dat de bouw stagneert en er een meer organische langzamere groei is, de ruimtelijke strategische Ontwikkelingsvisie Waalsprong. Hiernaast zijn de mogelijkheden verkend voor de ontwikkeling van De Stelt en Groot Oosterhout (Grote Boel), naast de begeleiding van de lopende (bouw)plannen in Laauwik en andere delen, zoals De Waaijer, vlek 14, Ressen, knoop Lent, bestaand Lent en de belangrijke infrastructurele plannen. Hiervoor leverden we de ruimtelijke bijdragen aan bestemmingsplannen. We werk(t)en actief mee aan de verkenningen voor Nijmegen Omarmt de Waal. Voor het Waalfront hebben we op basis van het eerder gemaakte ruimtelijk raamwerk doorgewerkt aan een verkenning van de ontwikkeling van het westelijk deel, het Brugkwartier en hebben de begeleiding gedaan van het bouwplan voor de Handelskade en de ruimtelijke inrichting hiervan. Er is een visie gemaakt op de mogelijke ontwikkeling van het Mercuriuspark in aansluiting op de nieuwe omgeving van de aanlanding van 'De Oversteek' en het Waalfront. Verder hebben we de plannen begeleid voor de (her) inrichting van de Waalkade (west en oost), De Bastei, Het Valkhofkwartier, de Brug over 't Meertje, de ontwikkeling van de Donjon en herinrichting van het Valkhofpark. De realisatie van de Dijkteruglegging wordt intensief begeleid en is in volle gang. Er is gestudeerd op de mogelijkheden voor het Eiland Veur Lent en de kade en dat wordt in 2014 gecontinueerd. Ook hier is en wordt overleg gevoerd met stakeholders.

We hebben stedebouwkundige-, inrichtings-, en bouwplannen gemaakt en begeleid voor diverse herstructureringslocaties, schoollocaties in het kader van de uitvoering van de doordecentralisaties, Plein 44, Campus Heijendaal, (invullingen in Waterkwartier, Willemskwartier en Wolfskuil), initiatieven voor studentenhuisvesting, verkenningen van de mogelijkheden van gronden in gemeentelijk eigendom. Vanuit de structuurvsie werken we mee aan de verkenning van de mogelijkheden van de belangrijke stedelijke knooppunten, Knoop Lent, Knoop Heijendaal en Knoop Goffert. We geven vorm aan belangrijke stedelijke verbindingen (o.a. Groene route, Stadsbrugtracee, Energieweg), ruimtelijke inpassing van snelfietsroutes en rotondes. We hebben meegewerkt aan de actualisatie van alle bestemmingsplannen.

Goed en veilig bouwen

Wat hebben we bereikt

Het handhavingsprogramma is opgesteld en uitgevoerd in dezelfde lijn als voorgaand jaar.

De vorming van de Omgevingsdienst Regio Nijmegen (ODRN) is een feit en de samenwerkingsverbanden met omliggende gemeenten en provincie zijn gevormd, waardoor een efficiëntere organisatie is ontstaan door schaalvergroting.

Toelichting op de indicatoren.

Het aantal klachten, het percentage van de klachten leidende tot concrete handhaving en het percentage gegronde bezwaarschriften zijn (nagenoeg) conform raming.

Het aantal handhavingsacties leidende tot maatregelen (indicator 3.3) is hoger dan geraamd. In het derde en vierde kwartaal zijn openstaande vergunningaanvragen van voor de Wabo (1 oktober 2010)  actief geinspecteerd met als bedoeling de vergunning in te trekken. Alles conform het nieuwe intrekkingsbeleid (gepubliceerd op 28 maart 2013). Door het wegwerken van deze achterstand komt het aantal inspecties hoger te liggen dan geraamd.

Het aantal van rechtswege verleende vergunningen (indicator 3.4) is ook hoger dan geraamd. Het streven is altijd om geen enkele vergunning buiten de wettelijke termijn te moeten beschikken. De vergunningen van rechtswege hebben echter niet tot bijzonderheden geleid en worden in de inspectiefase opgepakt.

Indicatoren

Goed en veilig bouwenRealisatie 2012Doelstelling 2013Realisatie 2013
3.1 Aantal klachten 659392
3.2 Percentage van de klachten leidende tot concrete handhaving (waaronder controles) 100100100
3.3 Aantal handhavingsacties (waaronder controles) leidende tot maatregelen zoals bijvoorbeeld een dwangsom 202120002277
3.4 Aantal van rechtswege verleende vergunningen 907
3.5 Percentage gegronde bezwaarschriften 13,51011,5

Wat hebben we ervoor gedaan

In 2013 hebben we 857 vergunningen verleend en 61 aanvragen geweigerd en 63 aanvragen als vergunningsvrij gewaarmerkt. Daarvan zijn 7 aanvragen niet binnen de wettelijke termijn vergund (< 1%) en daardoor van rechtswege verleend.

Het toezicht en handhaving op de beschikkingen zijn monodisciplinair en programma overstijgend opgepakt daar waar een gezamenlijke aanpakt het vereist. Het gezamenlijke uitvoeringsprogramma integrale handhaving is hierbij leidend geweest.

Om de veiligheid van woon- en werkpanden te vergroten heeft de ODRN de afhandeling van de gebruiksmeldingen (276 stuks) en gebruiksvergunningen (42 stuks) integraal opgepakt met de overige WABO producten. De gebruiksmeldingen en -vergunningen waren voorheen ondergebracht bij de brandweer.

Cultuurhistorische waarden

Wat hebben we bereikt

Het archeologisch bedrijf heeft in 2013 een moeilijk jaar achter de rug. De crisis in de bouw heeft ook zijn weerslag op het aantal uitgevoerde archeologische onderzoeken, hetgeen nog werd versterkt door de lange periode van winters weer. In wetenschappelijk opzicht was het echter een vruchtbaar jaar, hetgeen tot uitdrukking komt in de 32 briefrapporten en 9 grote rapporten die dit jaar zijn afgeleverd. Veel tijd en aandacht is besteed aan de analyse van de resultaten van de veldwerkcampagnes in het kader van het project Ruimte voor de Rivier en de opgraving van het Merovingisch grafveld in Lent in 2011-2012, waarvoor in 2014 de rapportages zullen worden gemaakt. Stuk voor stuk zijn dit onderzoeken waarin het unieke karakter van Nijmegen als oudste stad van Nederland naar voren komt en die daarmee bijdragen aan de kennis over onze stad en haar geschiedenis.

De bezoekersaantallen van het Huis van de Nijmeegse Geschiedenis vertonen nog altijd een stijgende lijn. In 2013 ontving het Huis bijna 25.000 gasten, die wederom een breed scala van activiteiten kregen voorgeschoteld. Naast lezingen, lunchlezingen, archeologisch spreekuur en grote en kleinere tentoonstellingen waren er dit jaar voor het eerst ook theatervoorstellingen, verzorgd door Prateur. Het Huis functioneert steeds nadrukkelijker als een centraal punt voor partijen in de stad, die naast het reguliere aanbod een platform hebben om hun activiteiten onder de aandacht te brengen. Daarmee is het Huis een belangrijke factor in het verspreiden van kennis van en betrokkenheid bij ons verleden onder de Nijmeegse bevolking. Het onderzoek naar de mogelijkheden voor alternatieve financiering van het Huis loopt nog, maar heeft vooralsnog geen concrete resultaten opgeleverd.

Beleidsmatig was 2013 een belangrijk jaar. De nieuwe en ambitieuze Erfgoednota is door de Raad vastgesteld, waarmee het nieuwe beleid voor archeologie en cultuurhistorie voor de komende jaren is vastgelegd. In 2013 is ook hard gewerkt aan het nieuwe facetbestemmingsplan Archeologie. In 2014 kan dat, evenals de gereviseerde Erfgoedverordening, door de Raad worden vastgesteld. Daarmee is de cultuurhistorie vast ingebed in het gemeentelijke beleid en kan ons belangrijke en rijke cultuurhistorische erfgoed op adequate wijze beschermd en behouden worden. Dat hebben we ook bereikt door de inzet van onze kennis en expertise ten behoeve van de eigenaren van monumenten, zoals het Nebo-klooster en het Oude Weeshuis, waardoor we een bijdrage leveren aan de succesvolle herontwikkeling of herbestemming van cultuurhistorisch belangrijke panden.

Toelichting op de indicatoren.

Het aantal beschikte subsidies voor restauratie is iets lager dan gepland, omdat het aantal aanvragen minder is geweest dan verwacht. Niet uitgegeven subsidiegelden worden doorgeschoven naar 2014 en blijven dan voor aanvragen in dat jaar beschikbaar. Het aantal archeologische onderzoeken hang direct samen met de bouwactiviteiten en is mede afhankelijk van de vraag uit de markt. Aangezien de bouwsector bij uitstek is getroffen door de economische crisis is het aantal door de gemeente uitgevoerde onderzoek lager dan hetgeen oorspronkelijk was geraamd. Vooruitlopend op het in de Perspectiefnota aangekondigde beleid om terughoudend om te gaan met het aanwijzen van nieuwe gemeentelijke monumenten en vanwege de grote aanslag op de ambtelijke capaciteit die andere activiteiten in 2013 hebben gedaan zijn in 2013 geen nieuwe gemeentelijke monumenten aangewezen.

Indicatoren

Cultuurhistorische waardenRealisatie 2012Doelstelling 2013Realisatie 2013
4.1 Aantal panden restauratie- en onderhoudssubsidie 442
4.2 Aantal archeologische, architectuur- en bouwhistorieonderzoek 578042
4.3 Aantal visualisaties222
4.4 Aantal procedures bescherming gemeentelijke monumenten en stadsbeelden28200

Wat hebben we ervoor gedaan

Beleid.

In 2013 is de nieuwe Erfgoednota gereedgekomen en door de Raad vastgesteld. Daarmee is het Nijmeegse beleid op het gebied van archeologie en cultuurhistorie weer actueel en toekomstbestendig. Daarnaast hebben we ambtelijke ondersteuning geboden aan de nieuwe Stichting Valkhofkwartier, die de verschillende partijen rond het Valkhof verenigt, en zijn we nauw betrokken bij de restauratie van de Stevenskerk.

Verleden verbeeld.

Het Huis van de Nijmeegse Geschiedenis heeft ook in 2013 een record aantal bezoekers getrokken. Bijna 25.000 mensen wisten hun weg naar de Mariënburgkapel te vinden. Het Huis heeft een vaste plek veroverd waar het gaat om het samenbinden en faciliteren van allerlei partijen in de stad op het gebied van de cultuurhistorie. Succesvolle voorbeelden zijn de door Stineo georganiseerde tentoonstelling over het industriële verleden van Nijmegen, de tentoonstelling over het roze Nijmegen, en de tentoonstelling over de Nijmeegse popcultuur. Iedere tentoonstelling wisten we weer een nieuwe categorie bezoekers te mobiliseren, en steeds was er ook een goed bezocht programma voor scholen en kinderen. De theatervoorstellingen van Prateur rond de Vrede Van Nijmegen waren een succesvolle primeur. Al met al een uitstekende opmaat naar 2014, dat in verband met het wegvallen van de financiële middelen echter het laatste jaar van het Huis van de Nijmeegse Geschiedenis dreigt te worden

De aangekondigde vogelvluchttekeningen van Nijmegen in de Romeinse Tijd en in de Middeleeuwen hebben hun plaats gekregen in de parkeergarages onder de Van Schaeck Mathonsingel en het Kelfkensbos. Daarnaast is veel aandacht uitgegaan naar Plein 1944. Onder het plein in de nieuwe fietsenstalling heeft de "verloren toren" een prachtige plek gekregen, op het plein keert een bronzen afgietsel van het beeld van de soldaat terug.

We hebben opnieuw deelgenomen aan de 24 uur van de Nijmeegse Geschiedenis, waar we de vele deelnemende partijen in de stad hebben gefaciliteerd in de organisatie. Met 4500 bezoekers was dit wederom een succesvol evenement. Ook organiseerden we de vijfentwintigste Open Monumentendagen, waarbij tal van eigenaren van monumenten hun panden enthousiast openzetten voor geïnteresseerden. Ten slotte waren we wederom vertegenwoordigd tijdens het Gebroeders van Limburgfestival.

Archeologie.

Het archeologisch bedrijf heeft, vanwege de bouwcrisis en de lange winter, een moeilijk jaar achter de rug. Niettemin is een groot aantal grotere en kleinere onderzoeken uitgevoerd. In 2013 zijn 41 onderzoeken uitgewerkt, resulterend in 32 briefrapporten en 9 rapporten. Ook dit jaar is in de regionale pers met grote regelmaat aandacht besteed aan de resultaten van het archeologisch onderzoek. De openstelling van het Nijmeegse depot in de nasleep van de 24 uur van de Nijmeegse Geschiedenis was wederom een groot succes; alle rondleidingen waren volgeboekt. Nijmegen faciliteerde ook in 2013 een regioarcheoloog, die de omliggende gemeenten bijstond bij de afhandeling van vergunningen en de ontwikkeling van archeologiebeleid, om zo de samenwerking en eenheid van beleid in de regio te bevorderen. In hoeverre het mogelijk zal zijn om de regioarcheologie ook na 2013 te blijven faciliteren wordt , in overleg met de deelnemende gemeenten en de provincie, nog onderzocht.

Monumenten

Geheel in lijn met de bezuinigingsdoelstelling om terughoudend om te gaan met de aanwijzing van nieuwe gemeentelijke monumenten zijn in 2013 geen nieuwe monumenten aangewezen. Wel is uiteindelijk in december 2013 het gemeentelijk beschermd stadsgezicht van de 19e-eeuwse schil als Rijksbeschermd stadsgezicht aangewezen. Daarnaast is onze inzet van belang gebleven bij de planontwikkeling voor o.a. de Donjon, de Bastei en de Waalkade en spelen we onze rol als deskundig adviseur voor de eigenaren van monumenten bij hun plannen voor verbouwingen of ontwikkelingen. In 2013 is ten slotte met hulp van het grote publiek gewerkt aan een aandachtslijst met potentiële beschermwaardige objecten. Deze zal in 2014 aan de Raad worden voorgelegd. Door middel van deze lijst kan voorkomen worden dat objecten die van cultuurhistorisch belang zijn, maar nog geen beschermde status hebben, plotseling kunnen worden gesloopt.

Borging publiek geheugen

Wat hebben we bereikt

Wij hebben samen met een aantal externe partners en met andere afdelingen van de gemeente de kennis van de inwoners over en hun betrokkenheid bij stad en streek vergroot door een versterking van het historisch besef. Daarmee is de betrokkenheid tussen de inwoners onderling bevorderd.

Analoge en digitale informatiebronnen uit heden en verleden zijn transparant, controleerbaar en duurzaam bewaard gebleven en waren voor iedereen bereikbaar, zodat de sociale cohesie in de stad en de identiteit van de stad versterkt werden.

Door een verdere verbetering van de digitale bereikbaarheid en toegankelijkheid van onze bronnen is het aantal digitale bezoekers vergroot en de interactie met onze bezoekers via internet toegenomen.

Indicatoren

Borging publiek geheugenRealisatie 2012Doelstelling 2013Realisatie 2013
5.1 Aantal bezoeken aan het RAN (Regionaal Archief Nijmegen) 5.6505.5006.320
5.2 Aantal bezoekers van de website van het RAN 190.000170.000195.000
5.3 Percentage van de Nijmeegse scholen dat het RAN bezoekt 60%65%65%

Wat hebben we ervoor gedaan

  • Wij hebben in 2013 een inhoudelijke bijdrage geleverd aan ongeveer 50 cultuurhistorische manifestaties, tentoonstellingen en evenementen die in de stad zijn georganiseerd, zoals de “24 uur Nijmeegse Geschiedenis”, de Open Monumentendag, het lustrum van de Radboud Universiteit en tentoonstellingen in het Huis van de Nijmeegse Geschiedenis, Museum Het Valkhof en de Stratemakerstoren. Wij hebben bijgedragen aan de samenwerking in het Cultureel Kwartier, met name met de Openbare Bibliotheek.
    Wij nemen zelf geen organiserende of coördinerende rol op ons met betrekking tot manifestaties, tentoonstellingen of evenementen in de stad, maar stellen onze bronnen beschikbaar aan anderen en bevorderen het gebruik ervan. Daarbij streven wij vooral naar om sociale media als Facebook, Twitter en Flickr in te schakelen.
  • Eind 2013 was circa 14.400 meter archieven en collecties in ons depot opgenomen, waarvan circa 3.000 meter afkomstig uit gemeenten in de regio waarmee wij een dienstverleningsovereenkomst hebben afgesloten. In 2013 is 2.000 meter archief, die tijdelijk door het Gelders Archief bij ons zijn geplaatst, weer terugverhuisd. Wij hebben in 2013 ongeveer 700 meter archief toegankelijk gemaakt, waaronder een groot aantal meters archief van de gemeente Lingewaard. Het toegankelijk maken van dit laatste archief werd grotendeels uitbesteed.
  • Ook in 2013 is er veel tijd en energie besteed aan de verdere verbetering van de digitale bereikbaarheid en toegankelijkheid van onze bronnen via de Digitale Studiezaal, waarbij de klant in één keer kan zoeken naar foto's, films, boeken, krantenartikelen of indexen met gegevens over personen. Het aantal bezoekers van de website was naar schatting 195.000, ruimschoots meer dan het verwachte aantal van 170.000.
  • In de studiezaal van het Regionaal Archief hebben wij in 2013 ongeveer 6.320 bezoeken ondersteund, dit was aanzienlijk meer dan verwacht. Wij kiezen er voor om naast een toenemend aantal digitale bezoekers ook fysieke bezoekers in de studiezaal te blijven ontvangen, die daar de archiefbronnen kunnen bestuderen, hetgeen leidt tot publicaties.
  • In samenwerking met andere instellingen hebben wij onze bronnen op een aantrekkelijke en laagdrempelige wijze gepresenteerd voor speciale doelgroepen, met name het onderwijs. Wij hebben in 2013 ongeveer 1.200 scholieren en 550 studenten van het ROC, HAN en de Radboud Universiteit ontvangen en hen kennis laten nemen van en onderzoek laten doen met ons bronnenmateriaal.
  • Op grond van het Acquisitieplan hebben wij circa 220 nieuwe particuliere archieven en collecties of aanvullingen daarop in het Regionaal Archief opgenomen. Belangrijke archieven die zijn opgenomen waren die van het Canisius College, de Vierdaagse en de Vierdaagsefeesten.
  • Wij hebben in 2013 onze bronnen beschikbaar gesteld voor circa 80 (populair-) wetenschappelijke historische publicaties, onder andere artikelen in de Gelderlander en de Brug. Ook hebben wij een bijdrage geleverd aan een aantal lokale en nationale tv-programma’s (onder andere het NTR-programma Verborgen Verleden).
  • Wij hebben in 2013 in totaal 25 audits uitgevoerd, 85 inspectiebezoeken gehouden in de vorm van monitor-overleggen en 25 grote kaderstellingen verricht en verplichte meldingen afgehandeld. Deze taken hebben wij uitgevoerd voor de gemeente Nijmegen, voor gemeenten in de regio waarmee wij een beheerovereenkomst hebben afgesloten en voor een aantal gemeenschappelijke regelingen. Het zwaartepunt van de inspecties is steeds meer verlegd naar het toetsen van de digitale beheersomgeving.
  • Wij hebben in 2013 voorbereidingen getroffen voor besluitvorming over de implementatie van een elektronisch archiefdepot (E-depot) voor de gemeente Nijmegen.
TODO: Navigatie

Wat heeft het gekost

Ruimte & CultuurhistorieBegroting primitiefBegroting dynamischRekening 2013 Verschil Bdyn - rek
* € 1.000,-
Financiële lasten per product
Planologie&Ruimtelijke ordering1.7192.1531.913240
Ruimtelijke inrichting en vormgeving320320181139
Handhaving en inspectie Bouwen1.425353575-223
Vergunningverlening Bouwen4.6736.0846.698-614
Cultuurhistorie2.8662.9911.7761.215
Borging Publiek Geheugen2.5812.5812.585-4
Totaal lasten per product13.58514.48213.728754
Financiële baten per product
Planologie&Ruimtelijke ordering-582-582-292-290
Ruimtelijke inrichting en vormgeving-200-200-9-191
Handhaving en inspectie Bouwen00-3333
Vergunningverlening Bouwen-5.244-4.544-4.871327
Cultuurhistorie-1.741-1.741-812-929
Borging Publiek Geheugen-462-462-4664
Totaal baten per product-8.228-7.528-6.482-1.046
Totaal Ruimte & Cultuurhistorie5.3576.9537.245-292

Toelichting financiën

Het programma Ruimte & Cultuurhistorie sluit het jaar 2013 af met een negatief a-structureel resultaat van € 292.000. Uitgedrukt als percentage van de begroting komt dit neer op een afwijking van 5%. Het resultaat is het saldo van een voordeel op de lasten van € 754.000 en een nadeel op de baten van € 1.046.000.

Het resultaat op het programma kan als volgt worden verklaard:

Toelichting op de lasten

De lasten op het programma zijn € 754.000 lager uitgevallen dan begroot.

  • De producten voor planologie en ruimtelijke ordening, inrichting en vormgeving laten samen een positief resultaat zien van € 379.000. Met name verklaarbaar door lagere doorbelaste uren en lagere kosten van derden. Hier tegenover staan lagere inkomsten ter hoogte van € 481.000.
  • Het product Cultuurhistorie laat een positief resultaat op de kosten zien van € 1.215.000. Dit effect laat zich verklaren doordat er op begrotingsbasis rekening is/wordt gehouden met werkzaamheden voor grote externe projecten. Het aantal grote externe projecten is in 2013 achtergebleven op de verwachting. Tegenover de lagere kosten staan echter ook lagere baten ter hoogte van € 929.000. Per saldo blijft er desondanks sprake van een positief saldo van € 286.000.
  • De producten voor Vergunningen, Handhaving en Toezicht (VTH), die met ingang van 1 april 2013 zijn ondergebracht bij de Omgevingsdienst Regio Nijmegen (ODRN), laten een kostenoverschrijding zien van

samen € 837.000. Deze overschrijding is nagenoeg geheel toe te schrijven aan een niet voldoende geraamde inzet van ambtelijke uren (€ 253.000 handhaving en € 542.000 vergunningverlening). Zowel voor de periode van voor 1 april als van die na 1 april is er meer vraag geweest voor interne advisering dan voorzien. Een deel hiervan is gecompenseerd door een hogere legesopbrengst.

Toelichting op de baten

De baten op het programma zijn € 1.046.000 lager uitgevallen dan begroot.

  • De producten die betrekking hebben op planologie, ruimtelijke ordening, inrichting en vormgeving laten op realisatiebasis een tekort zien van € 481.000. In combinatie met lagere lasten van € 379.000 resteert er per saldo een nadelig resultaat van € 102.000.
  • Het product Cultuurhistorie laat een nadelig resultaat op de baten zien van € 929.000. Hier tegenover staat echter een positief resultaat op de kosten van € 1.215.000. Dit effect laat zich verklaren doordat er op begrotingsbasis rekening is/wordt gehouden met werkzaamheden voor grote externe projecten. Het aantal grote externe projecten is in 2013 achtergebleven op de verwachting. Per saldo blijft er desondanks sprake van een positief saldo van € 286.000.
  • Door middel van de Najaarsnota zijn de begrote leges met € 700.000 neerwaarts bijgesteld. Ten opzichte van de bijgestelde raming is er op rekeningbasis sprake van een meeropbrengst van € 169.000.

Begrotingsrechtmatigheid

Binnen dit programma heeft geen lastenoverschrijding plaatsgevonden, derhalve is er geen sprake van begrotingsonrechtmatigheid.

Begrotingswijzigingen van primitief naar dynamisch

1031 Ruimte & Cultuurhistorie
 bedragen * € 1.000-
Besluit niveauBesluit datumagenda puntBatenLastenSaldo
Primitief-8.22813.5855.357
Wijzigingen7008971.597
BW-01225 Verzelfstandiging RUD naar ODRNRaad26 jun '1390/2013-4.025-4.025
BW-01235 Voorjaarsnota 2013 Regionalisering BrandweerRaad26 jun '1390/2013-126-126
BW-01263 Voorjaarsnota 2013Raad26 jun '1390/2013443443
BW-01265 Voorjaarsnota 2013 technische wijzigingenRaad26 jun '1390/2013150150
BW-01288 Najaarsnota 2013Raad20 nov '13143/2013700700
BW-01289 Najaarsnota 2013 technische wijzigingenRaad20 nov '13143/20134.4554.455
Totaal 1031 Ruimte & Cultuurhistorie   -7.52814.4826.953

Risico's

Er zijn tekstuele wijzigingen ten aanzien van de risico’s zoals gemeld bij de Stadsbegroting 2014-2017. Qua kans en financiële impact zijn er geen wijzigingen.

Derhalve zijn de volgende zes risico’s deels geactualiseerd zoals hieronder gepresenteerd:

  • De afgifte van bouwvergunningen of de hoogte van de bouwsommen loopt terug en daarnaast neemt de kans op bezwaar- en beroepschriften toe. Dit leidt tot een financiële tegenvaller voor de gemeente omdat de legesopbrengsten lager zijn dan begroot.
  • De depothygiëne en klimaatbeheersing van de depots moeten goed op orde zijn. Een zilver- of papiervisjesepidemie, een schimmelexplosie, waterschade of brand, slechte depothygiëne of een niet (goed) werkende klimaatbeheersing kunnen leiden tot schade aan of het verloren gaan van archiefbescheiden.
  • Wanneer het beheerprogramma Atlantis uitvalt of niet goed werkt kan dit leiden tot informatieverlies, stagnatie van de werkprocessen en ontoegankelijkheid van de archieven en collecties.
  • Er kan bij archeologisch onderzoek een majeure vondst gedaan worden, die vraagt om permanente tentoonstelling aan het publiek. Hiervoor is geen dekking in de stadsbegroting. Er ontstaat grote publieke druk om de tentoonstelling/visualisering toch te realiseren. In de huidige omstandigheden van schaarse middelen zal niet snel dekking gevonden worden (ook niet bij betrokken andere partijen)  en zal het mogelijk niet gerealiseerd worden. Niet realiseren leidt tot imagoschade voor de "oudste stad van Nederland”.
  • Er wordt bij archeologisch onderzoek een vondst gedaan waar de kosten van het onderzoek en de rapportage voor de initiatiefnemer excessief zijn en hij op basis van de wet (artikel 4.2 WABO) een schadevergoeding kan claimen. Als dit een reële schadeclaim is (zo mogelijk na een toets door de rechter) dan moet er betaald worden.
  • Het archeologisch opgravingsbedrijf moet zijn financiële dekking halen uit opdrachten van derden. Als er te weinig opdrachten zijn kan dit leiden tot een tekort aan financiële dekking van de geraamde kosten.

Deze website maakt gebruik van cookies om instellingen te onthouden en om de website beter op uw behoeften af te stemmen.